Achtergrond

De Gemeente Riemst is gelegen in de zuidoostelijke hoek van de Vlaamse provincie Limburg, in Droog Haspengauw. Het maakt deel uit van het informele grensoverschrijdende Mergelland. Het Mergelland is het gebied waar een bepaalde steensoort, mergel, dagzoomt en ontgonnen is door de mens. Mergel is een lokale benaming voor een kalkareniet, een kalksteen die voor verschillende doeleinden gebruikt kan worden. 

Feitelijk gezien is de benaming mergel niet correct, in geologische termen zou dit een gesteente zijn met meer klei dan kalk. In de praktijk blijkt dat het kalkgehalte bijna altijd boven de 90% uitkomt, we moeten dan ook spreken van een echte kalksteen. Aangezien het woord mergel zo ingeburgerd is, gebruiken we in de spreektaal toch dit woord.

De gemeente Riemst is over grote oppervlaktes ondergraven met tientallen ondergrondse mergelgroeven. De totale oppervlakte nadert 200 hectare en omvat ongeveer 350 km ganglengte. Deze ondergrondse gangenstelsels zijn het resultaat van eeuwenlange mergelwinning. Mergel werd voor verschillende doeleinden gebruikt: als mergelpoeder om de grond te bemesten en mergelblokken als bouwsteen. Tegelijkertijd werd het gangenstelsel ook gebruikt voor secundaire doeleinden: om te schuilen, vee te stallen, opslagruimte van goederen of producten en voor de champignonkweek.

De ondergrondse mergelgroeven zijn van groot belang voor verschillende vakgebieden. De grote hoeveelheid aan opschriften, tekeningen en inkrassingen bevatten een schat aan cultuurhistorische informatie die nauw verbonden is met de historie van de streek. Meer informatie is te vinden in de vele publicaties van de Studiegroep Ondergrondse Kalksteengroeven (SOK). Landschappelijk gezien zijn de ingangspartijen zeer bepalend en waardevol, soms behoren deze dan ook bij een beschermd dorpsgezicht. Alle mergelgroeven zijn ook beschermd als Natura 2000 gebied, ze zijn namelijk één van de belangrijkste habitatgebieden voor verschillende soorten vleermuizen, die deze o.a. gebruiken voor de winterslaap. 

Er zijn twee ondergrondse mergelgroeven die toeristisch uitgebaat worden, groeve het Avergat in Kanne en de groeve ‘’onder de Lindestraat’’ in Zichen. Toeristen kunnen in deze twee mergelgroeven een rondleiding volgen. In groeve het Avergat is zelfs een feestzaal te vinden, deze kan geboekt worden voor feesten, recepties en borrels. Ook zijn er verschillende gebruikers die dit ondergronds gangenstelsel gebruiken voor de opslag van materialen en producten. De ooit zo bekende champignonkweek in de gemeente Riemst wordt langzamerhand nieuw leven ingeblazen door twee champignonkwekers die dit erkend Vlaams streekproduct nog kweken.

Meer info